ميرزا حسين خان

46

خاطرات ديوان بيگى ( فارسى )

پذيرفتند . الحق و الانصاف جوهر كفايت و اسباب نظم بود . مدت شش سال حاكم كردستان بود . چنان منظّم كرد كه عقل مات است و حسن سياست و تسلّط او در رياست معروف و مشهور و منحصر به خودش بود . شاهزادهء با فضل و كمال و عالم دانا و مقتدر و با عزم و درست قول و داراى تمام محسّنات بود . خداوند عالم او را براى حكومت خلقت كرده بود . فقط عيبى كه داشت قبض يد بود . فرهاد ميرزا و پدرم شب اوّل ورود به موجب سفارش و توصيهء مرحوم مستوفى الممالك ، مرحوم ديوان بيگى را احضار كرد و از وضع ولايت استعلام نمود . او هم در كمال صداقت و راستى آنچه كه مقتضى بود عرض كرد . معتمد الدّوله بر خلاف انتظار همه كه رياست ميرزا زكى را با فايده‌تر مىدانستند ، به مرحوم ديوان بيگى فرموده بود از كارها و حكومتهاى آنجا هركدام را كه مىخواهى بگو به شما مىدهم . ايشان هم حكومت اغلب از ايلات و بلوكات را كه خود مرحوم ديوان بيگى معين كرده بود رقم صادر كرد و جبّهء ترمه خلعت داد . اسامى ابو ابجمعيها از اين قرار است : كوماسى ، كلات ارزان ، ژاوه رود ، كمره ، محل ، حسن‌آباد ، دولاب ، تاى « 1 » ، آويهنگ ، ايل بليلوند ، ايل دراجّى ، ايل كويك ، غلامرضا ، طايفهء كويك محمّد صفر ، طايفهء لر ، طايفهء كلاه‌گر و غيره . اورامان و چون از هفده بلوك حاكم‌نشين كردستان دو بلوك آنجا اورامان است : يكى را اورامان تخت و ديگرى اورامان لهون مىگويند ، و به واسطهء اينكه دهات اين بلوك در شعبات كوههاى صعب المسلك است و از حيث سختى و از جهت سه دربند كه راه عبور منحصر به آنجاها و گردنه و كتلهايى است كه ممكن نيست به سهولت [ 9 الف ] اسب و سوار از آنجاها عبور كند . مردم آنجا شرور و خونريز و اغلب متعدّى به دهات حول و حوش‌اند و حاكم آنجا هميشه اطاعت درستى به حكمران كردستان نداشته است .

--> ( 1 ) . در صفحهء بعد « طاى » .